علت دروغگویی در کودکان دبستانی تخیل است یا فریبکاری؟ راهنمای علمی والدین ۷ تا ۱۱ سال

مهم‌ ترین اشتباه والدین این است که فکر می‌کنند لحظه کشف دروغ، لحظه تنبیه است.

در حالی که از دید روانشناسی، این لحظه طلایی‌ ترین فرصت تربیتی است.

گام اول: آرام بمانید (حتی اگر عصبانی هستید)

واکنش شدید شما، پیام خطرناکی به کودک می‌دهد:

• «حقیقت گفتن خطرناک است»

اگر کودک ببیند گفتن واقعیت مساوی با دعوا، تحقیر یا تهدید است، دفعه بعد دروغ پیچیده‌ تر می‌شود، نه کمتر.

🔴 اشتباه رایج:

«چرا دروغ گفتی؟! چند بار گفتم دروغ نگو!»

🟢 واکنش درست:

«می‌خوام بدونم چی شد که اینو گفتی، بیا با هم حرف بزنیم.»

گام دوم: نیت دروغ را بررسی کنید، نه خود دروغ را

قبل از هر واکنشی از خودتان بپرسید:

آیا برای فرار از تنبیه دروغ گفته؟

آیا برای جلب توجه؟

آیا برای حفظ آبرو جلوی دوستان؟

یا از ترس ناامید کردن من؟

📌 دروغ کودک همیشه یک «نیاز برآورده‌ نشده» پشت خودش دارد.

گام سوم: بین «دروغ» و «اشتباه» خط بکشید

بسیاری از کودکان دروغ می‌گویند چون فکر می‌کنند:

• «اگر بگم خراب کردم، دوست‌ داشتنی نیستم»

به کودک یاد بدهید:

اشتباه کردن طبیعی است

دروغ گفتن راه حل اشتباه نیست

جمله طلایی:

• «از اشتباه ناراحت می‌شم، ولی از دروغ بیشتر ناراحت می‌شم.»

گام چهارم: پیامد منطقی، نه تنبیه احساسی

پیامد باید:

مرتبط با رفتار باشد

کوتاه باشد

بدون تحقیر

مثال: اگر کودک گفته «مشق نوشتم» ولی ننوشته: ❌ داد زدن، محرومیت سنگین

✅ «امروز زمان بازی کمتر می‌شه تا مشقت کامل بشه»

گام پنجم: بعد از آرام شدن، آموزش بدهید

وقتی هیجان خوابید، بپرسید:

• «دفعه بعد اگه همچین چیزی شد، چطور می‌تونیم راستش رو بگیم؟»

این یعنی ساختن مهارت صداقت، نه سرکوب دروغ.